@MushroomTravel
ช่วงนี้หลายคนเริ่มสนใจ เที่ยวที่สูง มากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นภูเขาหิมะ หรือเส้นทางธรรมชาติที่ต้องขึ้นไปอยู่เหนือระดับน้ำทะเลหลายพันเมตร แต่เนื่องจากร่างกายของแต่ละคนตอบสนองต่อระดับความสูงไม่เหมือนกัน บางคนขึ้นไปแล้วสบายดี บางคนเริ่มปวดหัว คลื่นไส้ เหนื่อยง่าย หรือรู้สึกมึนตั้งแต่วันแรก บทความนี้พี่เห็ด มัชรูมทราเวล จะพาไปรู้จักอาการ แพ้ความสูง แบบเข้าใจง่าย สำหรับคนที่กำลังวางแผนเที่ยวที่สูงครั้งแรก และยังไม่รู้ว่าต้องเตรียมตัวยังไง เพื่อให้ทริปราบรื่นไม่มีสะดุด
อาการ แพ้ความสูง คืออะไร?
เมื่อเราเดินทางขึ้นไปยังพื้นที่สูง อากาศจะเบาบางลง ทำให้ร่างกายต้องปรับตัวกับการได้รับออกซิเจนที่น้อยกว่าปกติ ทั้งการหายใจ การไหลเวียนเลือด และการใช้พลังงาน ถ้าขึ้นเร็วเกินไป พักผ่อนไม่พอ หรือร่างกายยังปรับตัวไม่ทัน ก็อาจเกิดอาการไม่สบายจากระดับความสูงได้
โดยทั่วไป อาการแพ้ความสูงมักเกิดได้ตั้งแต่พื้นที่สูงประมาณ 2,500 เมตรขึ้นไป แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกคนจะเป็นเหมือนกันทั้งหมด บางคนอาจไม่มีอาการอะไรเลย หรือแม้แต่คนที่แข็งแรง ออกกำลังกายบ่อย หรือเคยเดินทางบ่อย ก็ยังอาจเกิดอาการแพ้ความสูงได้ เพราะปัจจัยสำคัญไม่ได้อยู่ที่ความแข็งแรงของร่างกางกายเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่ความเร็วในการขึ้นที่สูง ระยะเวลาพัก การนอนหลับ และการปรับตัวของร่างกายด้วย
อาการแพ้ความสูงเป็นยังไง?
อาการที่พบได้บ่อยคือ ปวดหัว มึนศีรษะ คลื่นไส้ เบื่ออาหาร อ่อนเพลีย นอนไม่หลับ หายใจถี่ หรือรู้สึกเหนื่อยง่ายกว่าปกติ โดยเฉพาะหลังเดินทางขึ้นไปถึงพื้นที่สูงในช่วงหลายชั่วโมงแรกหรือคืนแรก
ถ้ายังมีอาการไม่มาก ควรนั่งพัก ลดกิจกรรมหนักๆ ดื่มน้ำให้เพียงพอ ไม่ควรฝืนเดินเร็ว วิ่ง ถ่ายรูปจนเหนื่อย หรือขึ้นไปจุดที่สูงกว่าเดิมทันที เพราะอาจทำให้อาการมากขึ้นได้ แต่ถ้ามีอาการรุนแรง เช่น ปวดหัวมาก เดินเซ สับสน หอบเหนื่อยผิดปกติ แน่นหน้าอก ไอมาก หรือริมฝีปากดูคล้ำ ควรรีบแจ้งเจ้าหน้าที่ทันที และควรได้รับการประเมินจากบุคลากรทางการแพทย์โดยเร็ว
ความสูงระดับไหนถึงเรียกว่าพื้นที่สูง?
หลายคนอาจคิดว่าพื้นที่สูงต้องเป็นยอดเขาหิมะหรือจุดชมวิวที่สูงมากเท่านั้น แต่จริงๆ แล้วเมื่อเดินทางขึ้นไปอยู่เหนือระดับน้ำทะเลมากขึ้น ร่างกายจะเริ่มได้รับออกซิเจนน้อยลงและต้องใช้เวลาในการปรับตัว โดยทั่วไปสามารถแบ่งระดับความสูงได้ ดังนี้
– พื้นที่ระดับปกติ (ต่ำกว่า 1,500 เมตร) คนส่วนใหญ่มักไม่มีปัญหาเรื่องความสูง
– พื้นที่สูง (1,500-3,500 เมตร) ร่างกายเริ่มต้องปรับตัว บางคนอาจเริ่มเหนื่อยง่าย ปวดหัว หรือมึนได้
– พื้นที่สูงมาก (3,500-5,500 เมตร) ควรระวังอาการ แพ้ความสูง มากขึ้น ต้องเดินช้าๆ พักเป็นระยะ และไม่ควรฝืนร่างกาย
– พื้นที่สูงจัด (มากกว่า 5,500 เมตร) เป็นระดับที่มีความเสี่ยงสูงมาก ไม่เหมาะกับการท่องเที่ยวทั่วไป
ใครมีโอกาสแพ้ความสูงบ้าง?
จริงๆ แล้วอาการ แพ้ความสูง สามารถเกิดได้กับทุกคน แต่กลุ่มที่ควรระวังเป็นพิเศษ ได้แก่ คนที่เคยมีอาการมาก่อน คนที่ต้องขึ้นจากพื้นที่ต่ำไปสูงอย่างรวดเร็วภายในวันเดียว คนที่พักผ่อนน้อย ดื่มแอลกอฮอล์ก่อนหรือระหว่างทริป มีโรคประจำตัวเกี่ยวกับหัวใจ ปอด โลหิตจาง หรือมีปัญหาสุขภาพที่ทำให้ออกซิเจนในเลือดต่ำกว่าปกติ
สำหรับผู้สูงอายุ เด็ก หรือคนที่ไม่ค่อยได้ออกกำลังกาย สามารถไปได้ แต่ควรวางแผนการ เที่ยวที่สูง ให้รอบคอบกว่าเดิม เลือกโปรแกรมที่ไม่เร่งเกินไป มีเวลาพักระหว่างวัน และมีคนดูแลตลอดเส้นทาง
ก่อน เที่ยวที่สูง ต้องเตรียมตัวยังไงบ้าง?
การ เที่ยวที่สูง ควรเริ่มเตรียมตัวตั้งแต่ก่อนเดินทาง โดยเฉพาะคนที่ไปภูเขาสูงครั้งแรก ควรเช็กความพร้อมให้ดีก่อนออกทริป ดังนี้
1. เช็กระดับความสูงของสถานที่ที่จะไป อยู่สูงจากระดับน้ำทะเลประมาณกี่เมตร เพราะยิ่งระดับความสูงมาก ร่างกายก็ยิ่งต้องปรับตัวมากขึ้น
2. พักผ่อนให้เพียงพอก่อนเดินทาง ควรนอนหลับให้เพียงพออย่างน้อย 2-3 วันก่อนเดินทาง เพราะถ้าร่างกายอ่อนเพลีย นอนน้อย หรือสะสมความเหนื่อยไว้มาก อาจทำให้ปรับตัวกับความสูงได้ยากขึ้น และมีโอกาสรู้สึกปวดหัว มึน หรือเหนื่อยง่ายกว่าปกติ
3. ทานอาหารและดื่มน้ำให้เพียงพอ ก่อนขึ้นที่สูงควรทานอาหารให้อิ่มท้อง เพื่อให้ร่างกายมีพลังงาน และควรจิบน้ำสม่ำเสมอตั้งแต่ก่อนเดินทางและระหว่างอยู่บนพื้นที่สูง ค่อยๆ จิบเป็นระยะตลอดวัน เพื่อช่วยให้ร่างกายไม่ขาดน้ำ
4. งดแอลกอฮอล์ก่อนและระหว่างขึ้นที่สูง แอลกอฮอล์อาจทำให้ร่างกายขาดน้ำ นอนหลับไม่ดี และทำให้อาการไม่สบายบนพื้นที่สูงเป็นมากขึ้นได้
5. เตรียมร่างกายด้วยการออกกำลังกายเบาๆ ก่อนเดินทางอาจเริ่มเดินเร็ว ขึ้นบันได หรือออกกำลังกายแบบคาร์ดิโอเบาๆ เพื่อให้ร่างกายคุ้นกับการใช้แรง แต่ไม่ควรออกกำลังกายหนักจนร่างกายล้าก่อนวันเดินทาง
6. เตรียมเสื้อผ้าให้อบอุ่นและเหมาะกับสภาพอากาศ เพราะพื้นที่สูงมักจะอากาศเย็น ลมแรง และอุณหภูมิเปลี่ยนเร็ว ควรเตรียมเสื้อผ้าที่ให้ความอบอุ่น ใส่สบาย ไม่รัดแน่นเกินไป เพื่อให้เดินทางและหายใจได้สะดวก
7. พกอุปกรณ์จำเป็นติดตัว เช่น ขนมให้พลังงานง่ายๆ แว่นกันแดด ครีมกันแดด ลิปมัน ยาประจำตัว และเอกสารเกี่ยวกับสุขภาพหากมีโรคประจำตัว
8. ปรึกษาแพทย์หากมีโรคประจำตัว ผู้ที่มีโรคหัวใจ โรคปอด ความดันโลหิต โลหิตจาง โรคเกี่ยวกับการหายใจ หรือเคยมีอาการ แพ้ความสูง มาก่อน ควรปรึกษาแพทย์ก่อนเดินทาง เพื่อประเมินความพร้อมของร่างกาย
9. หากเริ่มมีอาการ ให้แจ้งคนร่วมทริปหรือเจ้าหน้าที่ทันที เพราะจะช่วยให้รับมือได้เร็ว และลดโอกาสที่อาการจะรุนแรงขึ้น
คำถามที่พบบ่อย
1. ถ้าไม่เคยขึ้นเขาสูงมาก่อน จะรู้ได้ยังไงว่าจะมีอาการไหม?
ไม่มีวิธีฟันธงล่วงหน้าได้ 100% วิธีที่ดีที่สุดคือเตรียมร่างกายให้พร้อม วางแผนให้ดี และสังเกตอาการตัวเองอยู่เสมอ
2. สูงแค่ไหนถึงเริ่มมีโอกาสแพ้ความสูง?
โดยทั่วไปพื้นที่ที่สูงประมาณ 2,500 เมตรขึ้นไป เป็นระดับที่ควรเริ่มระวังอาการจากความสูง แต่บางคนอาจเริ่มรู้สึกผิดปกติได้ตั้งแต่ระดับที่ต่ำกว่านั้น ขึ้นอยู่กับร่างกาย การพักผ่อน ความเร็วในการขึ้นที่สูง และสุขภาพของแต่ละคน
3. ออกซิเจนกระป๋องช่วยได้จริงไหม?
ออกซิเจนกระป๋องอาจช่วยให้รู้สึกหายใจได้โล่งขึ้นในช่วงสั้นๆ โดยเฉพาะเวลาที่รู้สึกเหนื่อย หายใจไม่เต็ม มึนหัว หรือเพิ่งขึ้นไปถึงจุดที่สูงมากแล้วร่างกายยังปรับตัวไม่ทัน เหมาะสำหรับใช้เป็นตัวช่วยระหว่างพัก หรือใช้ขณะรอให้ร่างกายค่อยๆ ปรับตัวกับระดับความสูง หากอาการไม่ดีขึ้น ควรหยุดกิจกรรมและขอความช่วยเหลือทันที
อ่านเพิ่มเติม >> วิธีใช้ออกซิเจนกระป๋อง
4. มีวิธีป้องกันไม่ให้แพ้ความสูงได้ไหม?
ไม่มีวิธีที่รับประกันได้ 100% ว่าจะไม่เกิดอาการ แต่สามารถลดความเสี่ยงได้ด้วยการขึ้นที่สูงอย่างช้าๆ พักผ่อนให้เพียงพอ ดื่มน้ำพอเหมาะ หลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ ไม่ฝืนร่างกาย และสังเกตอาการตั้งแต่เริ่มต้น
5. ควรกินยาแก้แพ้ความสูงก่อนไปไหม?
ไม่ควรกินยาเองตามรีวิวหรือคำบอกต่อ เพราะยาบางชนิดอาจไม่เหมาะกับทุกคน และอาจมีผลข้างเคียงบางอย่างของตัวยาที่ต้องทราบก่อนกิน โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคประจำตัว แพ้ยา หรือกินยาประจำอยู่แล้ว หากกังวลเรื่องอาการ ควรปรึกษาแพทย์ก่อนเดินทาง
อาการ แพ้ความสูง เป็นเรื่องที่ควรเตรียมตัวให้ดีก่อนออกเดินทาง เพราะเป็นอาการที่อาจเกิดขึ้นได้กับทุกคน แต่ถ้าใครกังวลหรือมีโรคประจำตัว ควรปรึกษาแพทย์ก่อนเดินทาง เพื่อความปลอดภัยและความสบายใจ นอกจากนี้ควรเตรียมตัวให้พร้อม พักผ่อนให้เพียงพอ หรือเลือกเดินทางกับทัวร์ที่มีเจ้าหน้าที่ให้คำแนะนำก่อนเดินทาง เลือกโปรแกรมทัวร์ที่แผนการเดินทางไม่แน่นจนเกินไป ค่อยๆ เที่ยวแบบปรับระดับความสูงขึ้นไปเรื่อยๆ เพื่อให้ร่างกายได้ปรับตัว และเที่ยวอย่างราบรื่น